Định hướng nghiên cứu ưu tiên của Trường Đại học Mỏ - Địa chất giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2035

(1) Khoáng sản chiến lược, đất hiếm và khai thác tài nguyên bền vững

Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu gia tăng đối với các khoáng sản phục vụ công nghiệp công nghệ cao, chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế xanh, việc nghiên cứu điều tra, đánh giá tiềm năng, khai thác, chế biến và sử dụng hiệu quả các khoáng sản chiến lược, đặc biệt là đất hiếm, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh tài nguyên quốc gia. Đây là một trong những lĩnh vực ưu tiên gắn trực tiếp với thế mạnh truyền thống của Nhà trường, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển các công nghệ chiến lược của quốc gia.

Các hướng nghiên cứu ưu tiên gồm:

- Điều tra, đánh giá tiềm năng khoáng sản chiến lược và đất hiếm;

- Công nghệ thăm dò địa chất thông minh phục vụ phát hiện, đánh giá và quản lý tài nguyên khoáng sản;

- Công nghệ khai thác mỏ thông minh, tự động hóa và khai thác các mỏ sâu;

- Công nghệ tuyển khoáng, chế biến sâu, tách chiết, tinh chế và nâng cao giá trị gia tăng khoáng sản;

- Kinh tế tuần hoàn trong ngành khai khoáng; tái chế, tái sử dụng chất thải mỏ và sử dụng hiệu quả tài nguyên;

- Đánh giá tác động môi trường, phục hồi môi trường và phát triển bền vững trong khai thác khoáng sản.

(2) Địa chất môi trường và phòng chống tai biến địa chất

Nghiên cứu địa chất môi trường và phòng chống tai biến địa chất là lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường sống và giảm thiểu rủi ro thiên tai. Với thế mạnh về địa chất, địa kỹ thuật, tài nguyên nước, môi trường và quan trắc, Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tiếp tục ưu tiên phát triển các nghiên cứu có giá trị khoa học và giá trị ứng dụng cao trong lĩnh vực này.

Các hướng nghiên cứu ưu tiên gồm:

- Nghiên cứu các tai biến địa chất như sạt lở đất, sụt lún, động đất và các rủi ro địa kỹ thuật;

- Quan trắc, giám sát, cảnh báo sớm tai biến địa chất và rủi ro môi trường;

- Quản lý, bảo vệ và khai thác bền vững tài nguyên nước dưới đất;

- Quan trắc môi trường mỏ, phục hồi môi trường sau khai thác và kiểm soát ô nhiễm;

- Giám sát biến động địa chất và môi trường phục vụ quy hoạch phát triển;

- Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên và môi trường địa chất.

(3) Công nghệ năng lượng mới, lưu trữ năng lượng và vật liệu tiên tiến

Phát triển công nghệ năng lượng mới, giải pháp lưu trữ năng lượng và vật liệu tiên tiến là một trong những định hướng quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Đây cũng là lĩnh vực có tính liên ngành cao, gắn kết giữa nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ, phù hợp với xu thế phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hiện nay.

Các hướng nghiên cứu ưu tiên gồm:

- Công nghệ khai thác và sử dụng năng lượng ngoài khơi, năng lượng địa nhiệt và các dạng năng lượng mới;

- Công nghệ lưu trữ năng lượng tiên tiến, hiệu suất cao;

- Công nghệ thu giữ, lưu trữ và chuyển hóa carbon;

- Vật liệu tiên tiến phục vụ năng lượng, môi trường, khai khoáng, xây dựng và công nghiệp;

- Vật liệu mới phục vụ lưu trữ năng lượng, xử lý môi trường và công nghệ cao;

- Các giải pháp kỹ thuật phục vụ chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững.

(4) Công nghệ đại dương - lòng đất

Trong bối cảnh phát triển kinh tế biển, khai thác tài nguyên ngoài khơi, sử dụng không gian ngầm và quản lý bền vững tài nguyên trong lòng đất ngày càng được quan tâm, công nghệ đại dương - lòng đất là một định hướng nghiên cứu có tính chiến lược, phù hợp với bản sắc và năng lực lõi của Trường Đại học Mỏ - Địa chất. Đây là lĩnh vực có quan hệ chặt chẽ với điều tra cơ bản, địa chất, địa vật lý, dầu khí, tài nguyên biển, năng lượng ngoài khơi và khai thác không gian ngầm.

Các hướng nghiên cứu ưu tiên gồm:

- Công nghệ điều tra cơ bản, thăm dò, đánh giá tài nguyên và điều kiện địa chất khu vực biển, ven biển và ngoài khơi;

- Công nghệ khai thác tài nguyên khoáng sản biển, năng lượng ngoài khơi và tài nguyên trong lòng đất;

- Công nghệ quan trắc, mô hình hóa, giám sát và quản lý tài nguyên, môi trường đại dương - lòng đất;

- Các giải pháp khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế biển, bảo vệ môi trường biển.

(5) Công nghệ địa không gian

Công nghệ địa không gian là một trong những lĩnh vực có vai trò nền tảng trong điều tra cơ bản, quản lý tài nguyên, quản lý đất đai, giám sát môi trường, quy hoạch lãnh thổ, phát triển đô thị thông minh và chuyển đổi số trong khoa học Trái đất. Với thế mạnh truyền thống trong các lĩnh vực trắc địa, bản đồ, quản lý đất đai, viễn thám và GIS, Trường cần xác định đây là một trong những hướng nghiên cứu ưu tiên có tính chiến lược trong giai đoạn tới.

Các hướng nghiên cứu ưu tiên gồm:

- Viễn thám, GIS, trắc địa, bản đồ và dữ liệu không gian địa lý;

- Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bản sao số, dữ liệu lớn và cảm biến trong thu nhận, xử lý, phân tích và khai thác dữ liệu địa không gian;

- Công nghệ địa không gian phục vụ điều tra tài nguyên, quản lý đất đai, giám sát môi trường và phòng chống tai biến địa chất;

- Công nghệ địa không gian phục vụ quy hoạch lãnh thổ, phát triển đô thị thông minh và chuyển đổi số;

- Xây dựng, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu không gian địa lý phục vụ quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.

(6) Công nghệ xây dựng công trình ngầm và hạ tầng giao thông hiện đại

Phát triển các giải pháp khoa học và công nghệ phục vụ xây dựng hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là hệ thống công trình ngầm đô thị, công trình ngầm trong điều kiện địa chất phức tạp và hạ tầng giao thông hiện đại, là một định hướng quan trọng gắn với nhu cầu thực tiễn của đất nước trong giai đoạn tới. Với năng lực đào tạo, nghiên cứu và triển khai trong lĩnh vực xây dựng công trình ngầm, địa kỹ thuật, vật liệu xây dựng, cơ điện và quan trắc công trình, Trường Đại học Mỏ - Địa chất có điều kiện để phát triển mạnh lĩnh vực này.

Các hướng nghiên cứu ưu tiên gồm:

- Quy hoạch và khai thác không gian ngầm đô thị;

- Công nghệ thi công hầm sâu, công trình ngầm trong điều kiện địa chất phức tạp;

- Công nghệ xây dựng hạ tầng đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao;

- Vật liệu mới và kết cấu tiên tiến cho công trình ngầm và hạ tầng hiện đại;

- Công nghệ quan trắc, đánh giá ổn định và cảnh báo sớm rủi ro công trình ngầm.