1. Giới thiệu chung về lịch sử phát triển
Ngành tuyển khoáng ra đời từ năm 1959, sau khi lớp Luyện kim khóa 2 Đại học Bách khoa Hà Nội học xong năm thứ hai, được tách thành 2 lớp là Luyện kim và Tuyển khoáng. Lớp Tuyển khoáng khóa 2 có 12 sinh viên, ra trường năm 1961, sau đó Trường Đại học Bách Khoa đào tạo tiếp hai lớp là lớp Tuyển khoáng khóa 5 và khóa 7.
Ngày 8 tháng 8 năm 1966, Trường Đại học Mỏ - Địa chất chính thức được thành lập từ Khoa Mỏ - Địa chất của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Đến nay, Bộ môn Tuyển khoáng của Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã tròn 60 năm xây dựng và phát triển.
Lớp Tuyển khoáng khóa 7 vào học tại Đại học Bách Khoa và ra trường năm 1966 tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất. Lớp Tuyển khoáng khóa 7 chính là khoá “1” Ngành Tuyển khoáng của Trường Đại học Mỏ - Địa chất.
Tháng 12 năm 2025 Bộ môn Tuyển khoáng được phép mở thêm ngành Công nghệ Vật liệu trình độ đại học và bắt đầu đào tạo từ năm 2026 (Khoá 71).
2. Cơ cấu cán bộ, viên chức trong đơn vị
Bộ môn Tuyển khoáng được thành lập năm 1966 cùng với sự ra đời của Trường đại học Mỏ - Địa chất. Trải qua 60 năm, cùng với sự phát triển của Khoa Mỏ và Trường Đại học Mỏ - Địa chất, bộ môn đã liên tục phấn đấu và phát triển về mọi mặt, đạt được nhiều thành tích trong công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học - phục vụ sản xuất. Hiện nay bộ môn Tuyển khoáng có 10 cán bộ, viên chức; trong đó có 2 Phó Giáo sư, 4 Tiến sĩ, 4 Thạc sĩ..
3. Hoạt động chính và những kết quả đạt được
a. Hoạt động chính của Bộ môn
Quy mô đào tạo của 25 năm đầu tiên từ năm 1966 đến năm 1991 có 9 lớp hệ chính quy và 1 lớp hệ không chính quy với tổng số 171 sinh viên ra trường. Giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2026 có 35 lớp hệ chính quy và 36 lớp hệ không chính quy, với trên 2000 Sinh viên đã ra trường. Như vậy giai đoạn 1991 đến năm 2026 (ba mươi lăm năm gần đây) số sinh viên ra trường lớn gấp hơn 10 lần so với hai mươi lăm năm trước đó.
Để đảm bảo chương trình giảng dạy đại học cho chuyên ngành Tuyển khoáng và ngành Công nghệ Vật liệu, các thầy cô giáo trong bộ môn đã biên soạn được 35 bài giảng và giáo trình cho 46 môn học. Trong số 35 giáo trình được biên soạn có 6 giáo trình được in tại nhà xuất bản.
Nghiên cứu khoa học và hướng dẫn NCS, học viên cao học và sinh viên làm nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ quan trọng thứ hai đối với giáo viên của Bộ môn. Trong năm gần đây Bộ môn đã chủ trì và tham gia thực hiện 17 đề tài NCKH và CGCN các cấp; Công bố: 08 bài báo trong danh mục WoS; 30 bài báo tại các tạp chí trong nước có uy tín và trên 40 báo cáo tại các Hội nghị khoa học trong nước và quốc tế. Đồng thời, đã có 02 NCS bảo vệ thành công luận án cấp trường và 01 NCS bảo vệ thành công luận án cấp cơ sở.
b. Kết quả xuyên suốt quá trình hình thành và phát triển
- Về lĩnh vực đào tạo
Trải qua 60 năm đào tạo đại học của Bộ môn Tuyển khoáng trong Trường đại học Mỏ - Địa chất, số lớp đào tạo chính quy là 44 lớp với trên 1000 sinh viên tốt nghiệp ra trường. Nếu kể cả các lớp đào tạo tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thì Bộ môn Tuyển khoáng đã đào tạo là 47 lớp. Số lớp đại học phi chính quy là 37 lớp với trên 1200 sinh viên tốt nghiệp ra trường. Như vậy tổng số sinh viên được đào tạo ra trường của Bộ môn Tuyển khoáng tính đến năm 2026 là trên 2200 người.
Từ năm 1980 bộ môn được giao nhiệm vụ hướng dẫn nghiên cứu sinh và đến năm 1996 bộ môn được giao thêm nhiệm vụ đào tạo thạc sỹ. Sau 30 năm đào tạo thạc sỹ, Bộ môn Tuyển khoáng đã đào tạo được trên 120 thạc sỹ, bình quân mỗi năm đào tạo được 4 thạc sỹ, đến nay đã có 10 NCS bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ cấp trường. Trong đó, năm 2026 đào tạo được 10 thạc sỹ, 01 NCS bảo vệ thành công luận án cấp trường và 01 NCS bảo vệ thành công luận án cấp cơ sở.
- Về lĩnh vực nghiên cứu khoa học
Ngay từ những năm đầu tiên sau khi thành lập bộ môn, các thầy cô trong bộ môn đã thực hiện các đề tài nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu khoa học phục vụ sản xuất. Năm 1978 Bộ môn thực hiện một đề tài cấp nhà nước do Thầy Nguyễn Văn Chính chủ nhiệm. Từ năm 1980 đến năm 2000 bộ môn thực hiện 4 đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ và các đề tài phục vụ sản xuất.
Giai đoạn năm 2000 đến năm 2026, Bộ môn đã thực hiện 1 đề tài cấp nhà nước và 15 đề tài cấp bộ và tương đương. Ngoài các đề tài do các thầy, cô trong bộ môn làm chủ nhiệm, các thầy, cô còn tham gia các đề tài cấp nhà mước và cấp bộ do các đơn vị khác trong và ngoài trường chủ trì như: các Bộ môn khác trong trường, Viện KH&CN Mỏ, Viện Hóa công nghiệp, Viện KHCN Mỏ và Luyện kim v.v. thực hiện. Trung bình mỗi năm bộ môn có một đề tài NCKH cấp cơ sở và từ 1 - 2 đề tài nghiên cứu phục vụ sản xuất.
Ngoài việc thực hiện các đề tài nghiên cứu cấp nhà nước, cấp bộ, cấp cơ sở và phục vụ sản xuất, các thầy cô trong bộ môn còn tích cực viết các bài báo khoa học cho các tạp chí có uy tín trong nước và quốc tế như: Tạp chí KHKT Mỏ - Địa chất, Tạp chí Công nghiệp Mỏ, Tạp chí Công nghiệp Hóa chất, Tạp chí Than Việt Nam, Tạp chí KHCN Kim loại, Filtration & Separation, Hydrometallurgy, Minerals & metallurgical processing, Minerals Engineering, Canadian Metallurgical Quarterly v.v. Các báo cáo khoa học tại các hội nghị khoa học như: Hội nghị khoa học của Trường Đại học Mỏ - Địa chất; Hội nghị khoa học của Hội KH&CN Mỏ Việt Nam; Hội nghị khoa học của Hội Tuyển khoáng Việt Nam v.v. Bài báo đăng trên các tạp chí và HNKH chuyên ngành trong và ngoài nước.
4. Mục tiêu và định hướng phát triển
1/ Tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ giảng dạy của Bộ môn giỏi về lý thuyết, mạnh về thực tế theo hai nhóm chuyên môn tuyển - luyện quặng và công nghệ vật liệu; tiếp tục nâng cao tỷ lệ cán bộ là tiến sĩ, có trình độ tiếng anh giỏi để có thể giảng dạy được bằng tiếng Anh
2/ Tranh thủ các nguồn lực bên ngoài cũng như tự lực hoàn thiện và hiện đại hóa phòng thí nghiệm bộ môn để phục vụ chuyên ngành mới cũng như tạo điều kiện thuận lợi nghiên cứu triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học.
3/ Tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới và hiện đại hóa chương trình đào tạo cũng như các bài giảng giáo trình để một mặt tiếp cận với trình độ hiện đại của thế giới, mặt khác gắn liền với thực tiễn tuyển và chế biến sâu khoáng sản tại Việt Nam, đặc biệt là các khoáng sản chiến lược như: đất hiếm, bauxit, đồng, apatit ... Đa dạng hóa các loại hình đào tạo. Mở mới các chuyên ngành đào tạo theo hướng chế biến sâu khoáng sản.
4/ Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học trong Bộ môn, viết bài, tham gia các hội nghị hội thảo khoa học trong nước và quốc tế. Đăng ký các đề tài khoa học các cấp đồng thời kết hợp với các cơ sở sản xuất để triển khai các đề tài ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn sản xuất. Xây dựng sản phẩm khoa học công nghệ của bộ môn và thực hiện chuyển giao công nghệ.
5. Các hình thức khen thưởng của tập thể và cá nhân trong đơn vị
a. Tập thể:
Năm 2007, 2017 Bộ môn Tuyển khoáng nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Năm 2016, 2026 Bộ môn Tuyển khoáng nhận Bằng khen của Tập đoàn Công nghiệp than – khoáng sản Việt Nam.
Năm 2019, 2023: Tập thể lao động xuất sắc.
b. Cá nhân:
- Cố NGƯT.GVC. TS Phạm Hữu Giang:
Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2006 và 2011.
Bằng khen của Thủ tướng chính phủ năm 2010.
Huân chương lao động hạng 3 năm 2012.
Danh hiệu "Nhà giáo ưu tú", 2012.
- PGS. TS Nguyễn Hoàng Sơn
Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2010, 2013.
- PGS. TS Nhữ Thị Kim Dung
Bằng khen cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo 2013, 2015, 2025
Chiến sĩ thi đua cấp Bộ GD&ĐT năm 2018.
Bằng khen của Thủ tướng năm 2021.
- PGS. TS Phạm Văn Luận
Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT năm 2010, 2016, 2026.
Chiến sĩ thi đua cấp Bộ GD&ĐT năm 2017.
Bằng khen của Thủ tướng năm 2018.
- GVC.TS Trần Trung Tới
Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT năm 2023
- GV.TS Trần Văn Được
Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT năm 2024
- GV.TS Phạm Thanh Hải
Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT năm 2025
- ThS Lê Việt Hà
Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT năm 2023