1. Giới thiệu chung về lịch sử phát triển

Khoa Quân sự - Trường Đại học Mỏ - Địa chất (nay là Khoa Giáo dục quốc phòng) được thành lập theo Quyết định số 1363/QĐ ngày 20/12/1982 của Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo).

- Tiền thân của Khoa Giáo dục quốc phòng là Phòng Quân sự - Thể dục, được thành lập năm 1966 cùng với sự ra đời của Trường Đại học Mỏ - Địa chất. Đại tá Nguyễn Vĩnh Hiếu được điều từ Ban Quân sự - Trường Đại học Bách khoa về làm Trưởng phòng.

- Năm 1970, Phòng Quân sự - Thể dục được tách ra thành Ban Quân sự và Bộ môn Thể dục. Ban Quân sự do đồng chí Phạm Xuân Ngô (Đại úy chuyển ngành) làm Quyền Trưởng ban.

- Năm 1978, Trung tá Nguyễn Nghinh được bổ nhiệm làm Trưởng ban Quân sự; đồng chí Phạm Xuân Ngô làm Phó Trưởng ban.

Thời kỳ này, Ban Quân sự thực hiện chức năng vừa giảng dạy, huấn luyện quân sự phổ thông cho sinh viên, vừa làm tham mưu cho Đảng ủy, Ban Giám hiệu thực hiện nhiệm vụ quân sự trong thời chiến như: Tham gia xây dựng phòng tuyến phòng thủ tại Ngân Sơn - Cao Bằng; tổ chức xây dựng lực lượng tự vệ cấp Tiểu đoàn sẵn sàng chiến đấu; trực tiếp cùng cán bộ, sinh viên trực ban, trực chiến, tuần tra canh gác; phối hợp cùng Trường Sĩ quan Pháo binh đào tạo sĩ quan dự bị chuyên ngành Pháo binh từ sinh viên tốt nghiệp đại học từ các khóa 18 đến khóa 22 của Nhà trường, sẵn sàng động viên bổ sung lực lượng cho Quân đội.

- Ngày 20/12/1982, theo yêu cầu nhiệm vụ mới của Đảng, Nhà nước và Quân đội, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp Quyết định thành lập Khoa Quân sự tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, với chức năng nhiệm vụ đào tạo sĩ quan dự bị Pháo binh, huấn luyện quân sự cho sinh viên của Trường Đại học Mỏ - Địa chất, làm tham mưu cho Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng - an ninh. Đồng thời cấp trên cũng tăng cường thêm sĩ quan biệt phái, vũ khí trang bị, cơ sở vật chất của Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa cho Nhà trường, tạo mọi điều kiện cho Khoa hoạt động và thực hiện nhiệm vụ được giao.

- Đại tá Hoàng Tuấn được bổ nhiệm làm Trưởng khoa (1982 - 1987); Trung tá Nguyễn Nghinh làm Phó Trưởng khoa (1982 - 1985). Khoa được tổ chức biên chế thành 02 Bộ môn và 01 Tổ văn phòng.

- Năm 1987, Thượng tá Dương Văn Thế được bổ nhiệm làm Trưởng khoa (1987 - 2001); Trung tá Bùi Văn Dực làm Phó Trưởng khoa (1985 - 1993).

- Năm 2001, Đại tá Đỗ Kim Chiến được bổ nhiệm làm Trưởng khoa (2001 - 2011); Đại tá Nguyễn Văn Quảng làm Phó Trưởng khoa (2007 - 2011).

- Năm 2002, Khoa Quân sự đổi tên thành Khoa Giáo dục quốc phòng theo Quyết định số 287/MĐA-TCCB ngày 15/7/2002 của Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

- Tháng 11/2011, Đại tá Nguyễn Văn Quảng được bổ nhiệm làm Trưởng khoa (2011 - 2020); Các đồng chí: Đại tá Nguyễn Xuân Quyết, Đại tá Bùi Kim Hồng, Đại tá Phạm Quốc Đảm làm Phó Trưởng khoa (2011 - 2020).

- Tháng 06/2020, Đại tá Phạm Quốc Đảm được bổ nhiệm làm Trưởng khoa (2020 - 2025); Đại tá Trần Bắc Bộ làm Phó Trưởng khoa (2020 - 2025), kiêm Trưởng Bộ môn Đường lối quân sự; Thượng tá Vũ Quang Hay làm Trưởng Bộ môn Kỹ thuật quân sự.

- Tháng 03/2025, Đại tá.GVC.ThS Trần Bắc Bộ được bổ nhiệm làm Trưởng khoa, kiêm Trưởng Bộ môn Đường lối quân sự; Thượng tá.ThS Trần Thanh Hanh phụ trách Bộ môn Kỹ thuật quân sự.

2. Chức năng nhiệm vụ của Khoa

- Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên; xây dựng và triển khai chương trình, kế hoạch giảng dạy các học phần theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

- Quản lý các Bộ môn và cán bộ, viên chức, sĩ quan biệt phái theo phân cấp của Nhà trường.

- Thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực, nâng cao chất lượng giảng dạy đáp ứng yêu cầu của xã hội thông qua các hoạt động bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ, giảng viên.

- Tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ.

- Đảm bảo an toàn tuyệt đối vũ khí trang bị được giao theo quy định pháp luật.

- Tham mưu cho Đảng ủy, Ban Giám hiệu về công tác quân sự, quốc phòng địa phương;

- Tham gia các hoạt động chung và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ giữ vững trật tự trị an trong Nhà trường.

3. Cơ cấu cán bộ, viên chức trong Khoa

- Tổng số cán bộ, viên chức: 08 đồng chí, gồm: 06 cán bộ giảng dạy là sĩ quan biệt phái (01 Đại tá, 03 Thượng tá, 01 Trung tá, 01 Đại úy) và 02 chuyên viên (01 cán bộ làm công tác văn phòng, 01 Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự Trường), đồng chí Đại tá.GVC.ThS Trần Bắc Bộ làm Trưởng khoa. Khoa được tổ chức thành 02 Bộ môn: Bộ môn Đường lối quân sự do Đại tá.GVC.ThS Trần Bắc Bộ làm Trưởng Bộ môn; Bộ môn Kỹ thuật quân sự do Thượng tá.ThS Trần Thanh Hanh phụ trách.

- Về tổ chức Đảng: Khoa được tổ chức 01 Chi bộ trực thuộc Đảng bộ Trường, gồm: Chi ủy (03 đồng chí) và 05 đảng viên chính thức, Đại tá. GVC. ThS Trần Bắc Bộ làm Bí thư Chi bộ.

- Về tổ chức đoàn thể: Khoa có 01 Tổ Công đoàn trực thuộc Ban Chấp hành Công đoàn Trường, với 01 Tổ trưởng và 07 công đoàn viên.

4. Hoạt động chính và những kết quả đạt được

- Công tác đào tạo: Trong những năm qua, Khoa Giáo dục quốc phòng đã thực hiện Giáo dục quốc phòng và an ninh cho hàng chục nghìn lượt sinh viên chính quy từ khóa 01 đến khóa 70 của Nhà trường theo chương trình, nội dung quy định, bảo đảm an toàn tuyệt đối về người và vũ khí, trang bị, không để xảy ra thất thoát, hư hỏng.

- Tham mưu về công tác quân sự, quốc phòng địa phương: Khoa Giáo dục quốc phòng đã cùng với Ban Chỉ huy quân sự Trường tham mưu cho Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường thực hiện tốt công tác quân sự, quốc phòng địa phương theo đúng quy định của pháp luật về công tác quốc phòng - an ninh, kế hoạch của cơ quan quân sự cấp trên và Đảng ủy, chính quyền địa phương.

- Công tác nghiên cứu khoa học: Khoa đã thực hiện 20 đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường; hơn 100 báo cáo khoa học tại Hội thảo khoa học cấp Quốc gia, cấp Trường; hơn 100 bài báo đăng trên các tạp chí chuyên ngành. Tổ chức thành công 02 Hội thảo khoa học cấp Trường “Giáo dục quốc phòng và an ninh với phát triển bền vững” (DSSD 2022 và DSSD 2024).

- Tài liệu: Sách tham khảo, giáo trình, bài giảng: Giáo dục quốc phòng - an ninh tập 1 và tập 2; Nhà xuất bản Giáo dục.

- Công tác Đảng, công tác chính trị: Lãnh đạo, chỉ huy Khoa luôn quan tâm, chú ý đến công tác tư tưởng, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho cán bộ, viên chức. Do vậy, cán bộ, viên chức trong Khoa luôn có lập trường tư tưởng kiên định, vững vàng, tin tưởng tuyệt đối vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Quân đội; Trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với nhân dân, với chế độ xã hội chủ nghĩa, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

- Công tác đoàn thể: Trong những năm qua, Tổ Công đoàn Khoa đã cùng lãnh đạo, chỉ huy Khoa làm tốt công tác chính sách của Khoa, từng bước chăm lo, cải thiện, nâng cao đời sống cho cán bộ, viên chức trong Khoa. Phối hợp chặt chẽ với Công đoàn Trường thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, Tổ Công đoàn Khoa luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ và được Ban chấp hành Công đoàn Giáo dục Việt Nam tặng Bằng khen.

5. Mục tiêu và định hướng phát triển

- Công tác đào tạo: Tiếp tục quán triệt, tuyên truyền và nghiêm túc thực hiện các văn bản hướng dẫn của cấp trên về công tác Giáo dục quốc phòng và an ninh, công tác quân sự, quốc phòng địa phương.

- Tham mưu về công tác quân sự, quốc phòng địa phương: Tiếp tục thực hiện tốt vai trò làm tham mưu cho Đảng uỷ, Ban Giám hiệu trong thực hiện công tác quân sự, quốc phòng địa phương.

- Công tác nghiên cứu khoa học: Tiếp tục thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học, tham gia báo cáo khoa học và viết bài báo trên các tạp chí chuyên ngành trong và ngoài Trường.

- Tài liệu: Tiếp tục soạn thảo tài liệu tham khảo dùng cho cán bộ giảng dạy và sinh viên trong Nhà trường.

- Công tác Đảng, công tác chính trị: Tiếp tục làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, viên chức và sinh viên tạo sự chuyển biến về mọi mặt, xây dựng lực lượng vũ trang Nhà trường có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định, có trình độ sẵn sàng chiến đấu cao, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Phấn đấu 100% đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ, chi bộ đạt trong sạch vững mạnh, Khoa vững mạnh toàn diện.

- Công tác đoàn thể: Tiếp tục phát  huy vai trò Tổ Công đoàn Khoa, cùng chỉ huy Khoa làm tốt công tác chính sách của Khoa, từng bước chăm lo, cải thiện và nâng cao đời sống cho cán bộ, viên chức trong Khoa.

- Công tác cán bộ: Xây dựng đội ngũ cán bộ giảng dạy đủ số lượng, chất lượng tốt. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cán bộ chỉ huy, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ đào tạo, phấn đấu đến năm 2030 có 100% cán bộ giảng dạy đạt trình độ thạc sĩ.

6. Khen thưởng

- Tập thể: Khoa được tặng 12 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; 02 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; 03 Bằng khen của Tư lệnh Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa; 03 Bằng khen của Công đoàn giáo dục Việt Nam. Tập thể Khoa 10 lần được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận tập thể Lao động xuất sắc.

- Cá nhân: Các cán bộ, viên chức trong Khoa được tặng thưởng nhiều Huy chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba; Huy chương Quân kỳ quyết thắng, 05 Huân chương Chiến công hạng Nhất; 05 Kỷ niệm chương vì sự nghiệp giáo dục; 01 Kỷ niệm chương vì sự nghiệp vũ trang quần chúng; 01 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 05 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; 20 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; 06 Bằng khen của Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa; 01 Chiến sĩ thi đua cấp Bộ và nhiều cán bộ, viên chức trong Khoa được công nhận Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở; được tặng Giấy khen của Nhà trường, Ủy ban nhân dân và Ban Chỉ huy quân sự quận Bắc Từ Liêm.